|
Gmina Kije, położona we wschodniej części Kotliny Nidy, rozpościerającej się między Górami Świętokrzyskimi, a Jurą Krakowsko-Częstochowską, swym zasięgiem obejmuje 20 sołectw o ogólnej powierzchni 99,26 km2, z czego 6955 ha stanowią użytki rolne, a 1866 ha obszary zalesione.
Rzeźba terenu gminy jest zróżnicowana, a głównymi jej elementami są: dolina rzeki Nidy, łagodne wzgórza, zbiorowiska leśne występujące na niewielkich powierzchniach oraz pola uprawne i zabudowania.
Pod względem krajobrazowym teren gminy wydaje się być podzielony na dwie części: wschodnią i zachodnią. Część wschodnia gminy w znacznej części wchodzi w skład Szanieckiego Parku Krajobrazowego. Charakteryzuje się występowaniem wielu wzgórz gipsowych, wapiennych oraz rozbudowanymi formami wyrobisk pokopalnianych. Wsie tworzą unikalne zespoły budownictwa wiejskiego zharmonizowanego z otaczającym je krajobrazem – wzgórzami gipsowymi i wapiennymi oraz rozbudowanymi formami krasu powierzchniowego, który stanowią nieckowate depresje, zanikające strumyki (poniki) oraz odsłonięcia geologiczne gipsów szkieletowych i szablastych. Ukształtowanie terenu, urozmaicona rzeźba z wyraźnie odznaczającymi się łagodnymi wzgórzami jest wynikiem procesów krasowych oraz eksploatacji kopalin. Taki właśnie charakter mają południowe stoki wzniesienia ciągnące się od Samostrzałowa do Stawian. Na zachodnich zboczach stoków odsłaniają się warstwy zlepieńców wapiennych, a na wschodnich widoczne są formy skałkowe oraz niewielkie zagłębienia po eksploatacji wapieni.
Wyjątkowo atrakcyjna krajobrazowo i turystycznie jest zachodnia część gminy, której trzon stanowi dolina rzeki Nidy. Zjawisko tzw. delty śródlądowej jaką tworzy Nida, powoduje, że obszary te stanowią siedliska unikalnych roślin wodnych, awiofauny oraz zwierząt żyjących w warunkach wodnych. Celem ich ochrony w 1986r. utworzono Zespół Parków Krajobrazowych Ponidzia, które wraz z otuliną zajmują znaczną część gminy. Dzięki temu szczególną ochroną objęto rzadkie gatunki roślin i zwierząt: miłka wiosennego, dyptamu jesionolistnego, groszku panońskiego oraz roślin kserotermicznych i halofitowych (słonolubnych), a także ptactwa wodnego i błotnego.
Drogi i linie kolejowe tworzą swego rodzaju „pajęczynę”. I tak z północy na południe gminy przebiega droga wojewódzka Morawica- Pińczów, z zachodu na wschód droga krajowa Jędrzejów - Chmielnik. Drogowy układ komunikacyjny uzupełniają liczne drogi powiatowe i gminne. Przebiegają tu także 3 węzły torów kolejowych: linia normalnotorowa Kielce- Busko i Włoszczowice- Połaniec, szerokotorowa tzw. LHS Hrubieszów - Katowice oraz linia wąskotorowa Jędrzejów - Pińczów, z przystankiem w Umianowicach, która obecnie służy celom turystycznym.
Gmina Kije jest gęsto zabudowana, a odległości między poszczególnymi miejscowościami są niewielkie - przeciętnie 2 - 3 km. Kompleksy zabudowań stanowią pewne założenie architektoniczne oddziaływujące na krajobraz w swoim bezpośrednim otoczeniu, a przez to wpływają na występowanie flory i fauny w tych miejscach. Ze wsiami zwykle związana jest obecność starych, pojedynczych drzew, najczęściej ogłowionych wierzb, gdzie można spotkać liczne dziuple zajmowane przez pleszkę, dudka, muchołówki i nietoperze. Znaczącym elementem krajobrazu są zabytkowe budowle: kościoły, kapliczki i przydrożne figurki, stanowiące obiekty kultu religijnego.
Bardzo korzystny wpływ na urodę krajobrazu i mikroklimat mają lasy, pokrywające około 20% powierzchni gminy. Charakteryzują się znacznym udziałem drzewostanów młodych, których wiek nie przekracza 40 lat. Znikomy starodrzew (ponad 100 lat) stanowi 4% ogółu lasów. Znaczną część składu drzewostanu (3/4) stanowi sosna.
W miejscach trudnych do zagospodarowania w okolicy Umianowic, gdzie rzeka intensywnie meandruje występuje łęgowy typ lasu. Jest to rodzaj łęgu wierzbowo- topolowego oraz jesionowo- olchowego. Bory mieszane w większości wykazują antropogeniczny charakter i zajmują siedliska grądów. Ów typ lasów występuje w okolicy Kokota. W okolicy Hajdaszka występuje fragmentarycznie kompleks leśny o nazwie: bory świeże i chrobotkowe, gdzie drzewa mozaikowo przenikają się wzajemnie. Duży kompleks leśny zajmuje północno- wschodnią część gminy. Od wsi Borczyn biegnie przez Wierzbicę, Górki, Włoszczowic, Gołuchowa, aż w okolice Samostrzałowa. Drzewostan stanowi w większości sosna, ale są też stanowiska dębu bezszypułkowego, brzozy, buka i grabu.
Udostępnij |